Terug in de tijd in de Bronzezeithof

Geschreven door Sandra van Bijsterveld

Laatst maakten we op een zonnige middag een korte en een lange reis tegelijkertijd. Op maar 5 kilometer van de Nederlandse grens, in Uelsen, kun je namelijk ver teruggaan in de tijd in de Bronzezeithof. Dit is een klein openluchtmuseum met een prehistorische boerderij in een omgeving die qua bebouwing, gebruiksvoorwerpen en vegetatie helemaal is teruggebracht naar hoe het hier tussen 1100 en 700 voor Christus moet zijn geweest. Hoe leefden de mensen hier 3000 jaar geleden? We gingen het zien en de kinderen wilden na zo’n fijne middag bijna niet meer terug naar het Nederland van nu.

Grafcirkels en urnen

In 2003 zou op ongeveer een kilometer hier vandaan een huis worden gebouwd. Bij het bouwklaar maken van het terrein werden scherven en cirkelvormige grondverkleuringen gevonden. Bulldozers maakten plaats voor scheppen, blote handen en kwastjes. Het bleek te gaan om grafheuvels uit de late bronstijd/vroege ijzertijd, duizenden jaren geleden.

Uiteindelijk werden wel 250 crematieresten en 120 urnen met menselijke resten gevonden. Ze werden met inhoud en al ingegipst en staan nu in het depot van de archeologische dienst in Oldenburg. Steeds als er genoeg geld is gedoneerd, kan er één worden uitgepakt en onderzocht. Dat is nu met ongeveer 30 urnen gebeurd en dat levert veel informatie op uit die tijd. Aan de botten en het gebit kun je namelijk van alles zien: geslacht, leeftijd en gezondheid bijvoorbeeld. Zo zijn de resten gevonden van iemand die wel 60 jaar was, terwijl over het algemeen wordt aangenomen dat mensen maar 30-40 jaar oud werden. Wel was er veel kindersterfte en hadden mensen vaak gebitsschade.

Bronzezeithof Uelsen openluchtmuseum

Boerderij in Drentse stijl

De boerderij die hier sinds 2005 staat, is gebouwd aan de hand van posten die in Drenthe in de grond zijn gevonden. Het moet een boerderij zijn geweest van ongeveer 800 voor Christus. Voor een idee van hoe de boerderij er boven de grond heeft uitgezien, moeten we uitgaan van ideeën en berekeningen van archeologen, want alles wat boven de grond stond, is – met uitzondering van bronzen voorwerpen – vergaan en geschiedschrijving was er niet. In de boerderij is een ovale vuurplaats, waar aan de zijkant eten of drinken kon worden opgewarmd. Verder kun je er onder andere een weefgetouw en kopieën van de opgegraven urnen zien. Een archeoloog die betrokken is bij opgravingen in bijvoorbeeld Nordhorn en Lingen, komt als hij daar bezig is overnachten in de boerderij van de Bronzezeithof. Hij bakt dan zijn hamburgertje op een platte steen die hij in het vuur legt.

Rotstekeningen uit Zweden

Een andere aanwijzing over hoe het leven in de bronstijd eruitzag, vinden we in rotstekeningen uit die tijd, bijvoorbeeld in Scandinavië. De muurschilderingen die op de Bronzezeithof te zien zijn, zijn gebaseerd op die in Tanum, aan de West-Zweedse kust.

Er is nog een link met Scandinavië. Het brons dat in deze tijd werd gebruikt om voorwerpen van te maken, wordt namelijk gemaakt van koper en tin. Tin komt in dit gebied niet voor, maar wel westelijker en zuidelijker gelegen delen van Europa. Om aan tin te komen, ruilden de mensen uit de omgeving van Uelsen het tegen koeien of barnsteen, dat ze dan weer uit Noord-Europa haalden. Er bestond dus al een uitgebreid handelsnetwerk.

Bronzezeithof Uelsen graan malen

Zelf terug in de tijd

Dit vonden we allemaal erg interessant. Maar een bezoek aan de Bronzezeithof is niet alleen kijken en luisteren, maar vooral ook zelf doen. De kinderen mochten de handen uit de mouwen steken en vermaakten zich prima met de volgende activiteiten:

  • Graan malen op een maalstenen is wel 3000 jaar oud! Je kunt er uren over doen om de korrels echt fijn te krijgen. Fijne bloem is wel heel lastig, meestal werd pap gemaakt van een grovere maling.
  • Vuur maken: met een vuursteen en een stuk pyriet wordt wat gedroogde tondelzwam aangestoken. Als je eenmaal rook ziet, blijft dit heel lang smeulen. Intussen maak je een soort nestje van stro, rietpluimen en uitgebloeide wilgenkatjes. Als je daar de smeulende tondelzwam bovenop legt, heb je vuur.
  • Boren met de steenboor: voordat de mensen bijlen gingen maken met brons, waren er al bijlen die bestonden uit een scherp stuk steen met een gat erin, waardoor dan de steel werd gestoken. Maar hoe maak je zo’n gat? Met de steenboor. Nadat de kinderen even een echte bijl van 3000 jaar geleden mochten vasthouden, kregen ze zelf een stuk steen met een kuiltje erin. In dat kuiltje werd wat zand gedaan voor de schurende werking. Daarna werd in het kuiltje de verticale stok van de steenboor gezet, met onderaan een stuk hard vlierhout. Wikkel er een touw omheen en trek er aan weerszijden aan om de stok heel vaak heen en weer te draaien in het kuiltje, waardoor het steeds dieper wordt uitgesleten. De dwarsbalk bovenop zorgt voor extra druk en je kunt er ook nog een steen aan hangen.
  • Boogschieten: de boog uittrekken, goed mikken en op het juiste moment loslaten vergt best wat oefening!
  • Steen verplaatsen: als je nog geen wielen hebt, kun je zware stenen toch verplaatsen door ze over rollende boomstammetjes voort te trekken.

Vuur maken in de Bronzezeithof Uelsen

Brood bakken en vis roken

Elke eerste zondag van de maand wordt in de Bronzezeithof brood gebakken. Hiervoor moet de oven eerst een paar uur flink worden opgestookt. Dan worden het hout en de as eruit gehaald. Om te zien of de temperatuur goed is, strooit de bakker wat bloem op de bodem en kijkt of die mooi bruin kleurt. Dan kan het brood erin. Dat wordt dan in zo’n 20 minuten gaar door de warmte van de bodem en wanden van de oven. Er wordt op de Bronzezeithof ook vis en vlees gerookt in een rookoven.

Experiment met een eik

Vlak bij de broodbakoven staat een stuk stam van een eikenboom van 120 x 150 cm, waarvan de binnenkant langzaam is uitgebrand. Hierbij trekt creosoot in de buitenkant van de stam en zo ontstaat een waterdichte pijp, die je bijvoorbeeld kunt gebruiken voor een waterput. In Polen is hier een voorbeeld van gevonden van 3000 jaar oud.

Boogschieten in de Bronzezeithof Uelsen

Vrijwilligers

Tijdens ons bezoek werden we heel leuk ontvangen en rondgeleid door een groep Nederlandse en Duitse vrijwilligers. In totaal werken er zo’n 15 vrijwilligers in de Bronzezeithof, waarvan de helft Nederlands is en de helft Duits. Ook de helft van alle individuele bezoekers en groepen (bijvoorbeeld schoolklassen die de prehistorie behandelen) komt uit Twente en Salland in Nederland. Groepen die op bezoek komen, kunnen bij Uelsen Touristik aangeven of ze Duits- of Nederlandstalige uitleg willen. De medewerkers krijgen cursussen over onderwerpen als archeologie, vegetatie, wolspinnen met spintollen, vuur maken, mandvlechten, schoenen maken van huiden en het gebruik van kruiden. Deze cursussen zijn ook toegankelijk voor andere belangstellenden.

Deze video geeft een korte impressie van ons bezoek aan de Bronzezeithof:

Ook terug in de tijd?

Je vindt de Bronzezeithof hier: Am Feriengebiet 7, Uelsen (ongeveer 5 km van de Nederlandse grens)

Van begin april tot eind oktober is het museum elke zondag geopend van 13.00 – 17.00 uur. In de vakanties en voor groepen is een bezoek ook op andere tijdstippen mogelijk – kijk op de website van de Bronzezeithof voor meer informatie en volg de Bronzezeithof op Facebook.

Meer uitstapjes met kinderen in de Nederlands-Duitse grensstreek

We vonden de Bronzezeithof via de website www.kinder-vakanties.nl. Daar staan meer dan 1100 kinderactiviteiten in de Nederlands-Duitse grensstreek op.

Ik werd uitgenodigd om de Bronzezeithof te bezoeken voor mijn blog, maar deel op Stralend schrijven altijd eerlijk mijn persoonlijke mening en ervaringen. Meer informatie over samenwerkingen op mijn blog vind je in mijn disclaimer.

2 thoughts on “Terug in de tijd in de Bronzezeithof

  1. Wat een leuke tip, ik had hier nog nooit van gehoord. Onze dochter is nog wat te jong maar zelf vond ik dit soort archeologische, museum, zelf meedoen dingen altijd geweldig als kind dus hopelijk zij straks ook.

  2. Wat een interessant/leerzaam bezoek. Voor kinderen lijkt me dit fantastisch om te zien. Ik vond het zelf ook altijd een interessant stuk geschiedenis, de bronstijd.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.